BOHATER Z SARNOWA – WŁADYSŁAW GNYŚ

24 sierpnia 1910 w Sarnowie przyszedł na świat Władysław Gnyś. Już w latach młodzieńczych fascynował się lotnictwem i zdecydował związać się z polską armią. Gdy w 1931 roku Gnyś wstępował do Polskich Sił Powietrznych, zapewne nie spodziewał się, iż w osiem lat później przyjdzie mu bronić ojczyznę przed napaścią hitlerowskich Niemiec. We wrześniu 1939 roku Władysław Gnyś służył w 121. Eskadrze Myśliwskiej 2. Pułku Lotniczego. Rankiem 1 września, tuż po rozpoczęciu niemieckiej agresji, wystartował z Krakowa do lotu rozpoznawczego, podczas którego natknął się na wyprawę niemieckich Junkersów. Razem z nim bliźniaczy myśliwiec PZL P11c poderwał do lotu dowódca III dywizjonu myśliwskiego kpt. Mieczysław Medwecki. Niestety, pierwsze starcie z niemieckimi lotnikami zakończyło się tragicznie – Medwecki został zestrzelony, a jego maszyna stanęła w ogniu. Polski pilot zginął w czasie walki. Gnyś zmuszony był skryć się w chmurach. Sytuacja wydawała się bardzo niekorzystna. Pozbawiony wsparcia polski pilot nie zdecydował się na rozpoczęcie bezpośredniej walki z przeważającym wrogiem, zdając sobie sprawę z dużego prawdopodobieństwa podzielenia losu dowódcy. W niedługi czas po tym dostrzegł inną grupę nieprzyjacielskich maszyn. Tym razem była to wyprawa znacznie cięższych i mniej zwrotnych bombowców typu Dornier Do 17. Po krótkiej walce Gnysiowi udało się zestrzelić dwie maszyny. Było to pierwsze historyczne zwycięstwo polskiego pilota w okresie II wojny światowej, co czyni Gnysia historycznym zwycięzcą. Oficjalnie Władysław Gnyś przeszedł do historii jako pierwszy polski powietrzny zwycięzca w II wojnie światowej. Nie był to dla niego koniec walki. W późniejszym okresie przedostał się na Zachód, gdzie służył w Polskich Siłach Powietrznych, biorąc udział m.in. w kampanii francuskiej, a następnie w bitwie o Anglię w składzie 302 Dywizjonu Myśliwskiego „Poznańskiego”. Po demobilizacji w 1948 roku wyemigrował do Kanady. Tam przez jakiś czas prowadził farmę, a później pracował w przemyśle. W 1965 r. odwiedził Polskę pierwszy raz od zakończenia wojny. Podczas kolejnej wizyty w Polsce w 1996 roku wziął udział w uroczystościach nadania swojego imienia szkole podstawowej w Żuradzie. Zmarł 28 lutego 2000 roku w Beamsville w Kanadzie. Ciekawostką jest to, iż w 1989 roku Gnyś spotkał się z Frankiem Neubertem, który 1 września 1939 roku zestrzelił Medweckiego. Obaj piloci zaprzyjaźnili się, zamykając symbolicznie, po pięćdziesięciu latach, ten dramatyczny, rozdział historii II wojny światowej.